Te tahuàraà natiuira : e aha te faufaà ? Articles / Auteurs Transmis par TKNui Actif 10 Fév 2004 - 14:46 |
|
Articles posté
également dans le forum [1] du Fare Vanaa [2] ici [3]
L'auteur en est TKNui
Texte en tahitien sur une remise en question de l'homme face à la nouveauté. Qu'est-ce fait le maòhi face à la nouveauté pourrait être le fil conducteur de ce texte ? Te 'ite nei tātou i te mau tahua tei tupu haere na ni'a i te reva, e aha teie mau mea, e'ere ho'i i te manureva, tei hea rātou i te vaira'a, aita tātou e 'ite nei i te niuniu i te toro-haerera'a-hia na ni'a i te ra'i, e aha mau nei ra teie mea e parauhia e natiuira, aore ra e reni 'atinati? Mea hau a'e nā 'u i tā 'u iho parau i te taime a tāu'a ai au i teie tuha'a 'ohipa, i teie tuha'a 'ite, i teie tuha'a 'aravihira'a, 'oia ho'i te natiuira. Ua hau teie nei i te piti 'ahuru matahiti tō 'u hoara'a i teie fa'anahora'a, ua tehuhia vau i ni'a i teie tuha'a 'ohipa. 'Eiaha te tā'ato'ara'a, mea huru rahi ra te vāhi o tā 'u i 'apo mai. Te tau a tū'ati ai au i a'u i teie fa'anahora'a o te natiuira, 'oia ia i te matahiti 1993 ra, i te fenua nei. Ua poro'i au i te tahi mātini rorouira i te fenua marite. A tahi nei huru mātini i te reira tau i 'o nei, teie fāito e pi'ihia nei te Pentium. Te mau pentium mātamua ia i tae mai i Tahiti nei i roto i te rima o te tahi ta'ata noa, penei a'e ua fatu a'e na te tahi taiete i te pentium. I tō 'u poro'ira'a i teie mātini ua poro'i au i te mau mauiha'a ato'a no te natira'a i tā 'u mātini i teie mea e parauhia nei te natiuira aore ra te natireva, 'oia ho'i "Internet". Mea fa'ahiahia nā 'u i te hi'opo'a i teie mau mauiha'a 'āpī, e ua ō roa i roto i tō 'u mana'o te faufa'a o teie rāve'a. 'Inaha ho'i i tō 'u ferurira'a i te taime a tāta'u ai au i te fare ha'api'ira'a teitei i Farāni, ua mana'o vau e tae ihoā i te taime e riro ai te ta'ata i te māramarama i te rahi. I tō 'u hi'ora'a i taua mau matahiti ha'api'ira'a, 1986 ra. Te fa'aineine ra vau i te haru mai i te parau tū'ite tahu'a no te 'āvirira'a (Maîtrise de sociologie). Ua turu pāpū vau i te mana'o e, e riro mau ā te ta'ata i te fatu mai i te tahi ti'ara'a e fa'ariro ia na 'ei ta'ata māramarama mau na roto i te fatura'a mai i te mau huru puta ato'a no te mau 'ite ato'a i pāpa'ihia e rave rahi ta'ata mai tau mai. I te parau mau, ua ha'amata ato'a vau i te 'ohipa patapatara'a mātini rorouira. I te reira tau te hiti mai ra te parau no te rorouira, aita ra i 'aere atu ra te parau no te natiuira. Ua ho'o mai au i tā 'u mātini rorouira mātamua na roto i te fa'aitoitora'a i te ravera'a i te 'ohipa 'ori 'ōte'a na Farāni i te tau fa'afa'aeara'a ha'api'ira'a. Ua noa'a mai te moni e ua ho'o mai au i tā 'u mātini. Mai te reira tō 'u ha'api'ira'a i teie mauiha'a, ua rau te pō e te ao tō 'u rave-noa-ra'a i roto i tō 'u piha. Noa atu te rohirohi, ua hāro'a ra vau i te faufa'a o teie mātini. Ua oti noa ia 'u i te patapata i tā 'u puta hi'opo'ara'a no te haru i tā 'u parau tū'ite, ua rave au i te mau mea ato'a no tā 'u ha'api'ira'a mā te fa'a'ohipa i tā 'u iho mātini. Ua ha'amata vau i te ta'a maita'i i te faufa'a o teie rāve'a. I te taime hope'a i ruru ai au e te tahi mau hoa papa'a, ua parauparau mātou e ua fa'ahiti te reira e te reira i tō na mana'o i ni'a i te fā o tō rātou orara'a. Ua haru mai mātou i tā mātou parau tū'ite, e 'oa'oa rahi ia to roto ia mātou. Ua rau te mana'o i vauvauhia mai e teie mau hoa. 'Ei ha'apotora'a, ua mana'o rātou e ua rē rātou i te tahi orara'a maitata'i i muri iho, na roto i te fatura'a mai i ta rātou parau tū'ite. Te mana'o nei rātou e monihia rātou. Parau mau paha te reira, aita rā hō'ē noa a'e ha'apāpūra'a i te reira taime, e mana'o noa no rātou. Ia 'u nei ra teie tā 'u i fa'ahiti : " E ho'i au i tō 'u fenua. Ia hi'o ana'e au i teie parau tū'ite e noa'a ihoā tā 'u 'ohipa maitata'i. Teie nei ra e'ita tō 'u taime e pau i roto i te tōro'a e amohia e au, e toe mai te tahi rahira'a taime, e rave au i teie rahira'a taime no te rave i te tahi mau 'ohipa e fāna'o ai te tā'ato'ara'a. I tō 'u hi'ora'a. Mai te mea te fāna'o nei tātou i teie mahana, mea tano ia fa'aho'i atu tātou i te tahi fāna'ora'a i roto i te nūna'a". Ia au i te parau no te natiuira. Ua vauvau atu vau ia rātou i tō 'u mana'o mā te parau atu ia rātou : "... ia hi'o vau i teie tao'a o te rorouira, e mauiha'a fa'ahiahia teie, te vai ra te mahana e ti'a ai i te ta'ata ia riro mai 'ei tahu'a māramarama i te rahi, no te mea ia au i te mau tuatāpapara'a i te reira tau, te ha'amata ra ia te 'ohipa natiuira. Mai te mea e hotu noa teie tuha'a 'ohipa e riro ia te ta'ata i te fāna'o mai i te mau huru puta ato'a e au ia na no tā na mau mā'imira'a. 'Oia ho'i na roto i teie rāve'a no te rorouira tū'ati atu i te natiuira, e ti'a ia na i te fa'ahe'e e te tomo roa atu i roto i te mau fare ha'aputura'a parau, te mau fare puta". Ua parau vau ia rātou: "ua 'ite tātou i te terera'a mai te huru o te ta'ata mai tō na vai 'ānimarara'a mai, a 'ite ai o ia i te feruri e te fa'anaho i tō na orara'a e a tae roa mai i teie mahana e parauhia nei te ta'ata te "tino e feruri" (homosapiens). I tō 'u hi'ora'a ua tae te taime a riro mai ai te ta'ata 'ei "tino e fatu i te mau 'ite ato'a", 'oia ho'i homo-universalis. Ua parau noa vau i teie mana'o mā te fa'ahōho'a i teie 'āna'ira'a puta e pi'ihia nei "Encyclopédie Universalis"... ". 'Inaha ia 'ōhie i te ta'ata i te fatu mai i te taime o tā na e hina'aro i te puta ha'amāramaramara'a e pāhono mai i tā na mau uiuira'a, mai te mea ra ia, e' ōhie noa ia na i te fāna'o i te puta e te tai'ora'a atu i te mea e vai ra i roto. Hau atu ra te faufa'a o teie rāve'a o te rorouira e te natiuira, 'inaha e ō roa atu o ia i roto roa i te mau huru fare ha'aputura'a puta e vai nei 'ati a'e te ao, aita ho'i e faufa'a ia na i te ti'a roa atu i roto i teie mau fare puta. E ti'a ia na i te fatu mai i te mau parau māramarama ato'a o tā na e hina'aro mā te fa'aea noa i tō na fare, i roto i tō na piha ta'otora'a, i te vahi tei reira tā na mātini rorouira. E aha te mea i tupu i taua taime ra i roto i tō 'u mau hoa i fa'aro'o mai i tā 'u mau parau. Ua 'ata rātou e ua fa'a'ō'ō mai rātou ia 'u, mā te parau e upo'o 'ino tō 'u. Aita ra vau i 'ahi'hi noa a'e, ua 'ite au aita teie mau tino hoa tō 'u e au ra i te mātini rorouira, ua fa'ariro rātou i teie rāve'a mai te tahi ha'uti nā te tamari'i, e'ere i te 'ohipa ta'ata pa'ari, aita te reira rāve'a e nu'u roa atu i mua. Mea hau a'e na rātou i te parau pāpa'i e te pēnitara no te rave i ta rātou mau 'ohipa tītorotorora'a. Parau mau e'ita ihoā e tū noa te mana'o o terā aore ra o terā i ni'a i te tahi tumu parau. Tei te huru o tō 'oe vai-māhorahora-ra'a mafatu, mai te mea e ha'a'eta'eta 'oe i tō 'oe mafatu, e'ita ihoā ia 'oe e ōhia e te māramarama. Mea ha'iha'i roa te fifi e vai nei i rotopū ia tātou e te 'ohipa 'āpī, e aha noa atu te parau aore ra te 'ohipa 'āpī. Te vai ra o te fa'ari'i mai te tamari'i, 'oia ho'i mā te 'ore e ha'afifi i tō rātou ferurira'a, 'ē noa rātou. Te vai ra o te ha'afifi mā te parau no rāpae teie mea, e'ere no 'ō nei, mea 'ino ihoā ia. 'Atira ia parau, e'ita ia vau e tāu'a atu. Te vai ra tei ha'afifi ato'a tō rātou mana'o, teie nei ra, feruri ātea rātou mā te uiui ia rātou iho. : "e aha mau teie mea 'āpī, te vai ānei ra te faufa'a i roto, mai te peu te vai ra te faufa'a e aha ia taua faufa'a, mai te mea e 'ohipa 'ino e aha ia tō na 'ino ?" E 'ite-noa-hia teie mau huru to tātou e aha noa atu te tumu parau, e aha noa atu te mana'o, mai te mea e 'ohipa 'āpī ra, ua 'afā e ua tuhā ato'a ia te taiete. Te vai ra te fa'ari'i noa mā te feruri 'ore, te vai ra te 'ore roa atu e fa'ari'i, te vai ra te tāmatamata e te hi'opo'a a fa'ari'i atu ai aore ra a fa'aru'e roa atu ai. Tei hea 'oe e te mā'ohi i teie mahana. Te momi noa nei i te parau mā te ta'a 'ore, te pāto'i noa nei mā te ha'apa'ari faufa'a 'ore noa aore ra te feruri hohonu nei 'oe i ni'a i tō 'oe orara'a mā te ti'aturi i te māramarama. Mauruuru i te tai'ora'a mai! |
|
Cet article provient de TGMANAKO http://tgmanako.com/vairua/ L'URL de cet article est : http://tgmanako.com/vairua/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=10 Liens dans cet article [1] http://www.farevanaa.pf/forum [2] http://www.farevanaa.pf [3] http://www.farevanaa.pf/forum/viewtopic.php?t=158 |